Fiilde Kip

Kip, bir fiilin kök veya gövdesinin zaman veya niyete göre girdiği kalıplardır. Iki çeşittir.

Haber(Bildirme) Kipleri: Fiilin gerçekleşmesine yönelik zaman bildiren ekleri kapsar.

Geniş zaman:  r (ar, er, ır, ir, ur, ür) ekleriyle oluşur.

Koşar, okur, çalışırsın

Gelecek zaman: ” ecek(acak) ekleriyle oluşturulur.

gidecek, bakacağım, isteyecekler..

Şimdiki zaman: – yor ekiyle oluşturulur. gidiyoruz, bakıyorlar, anlıyorsunuz..

Not: – makta, mekte ekleri de şimdiki zaman kip ekidir.

Okumaktayim, çalışmakta, eğlenmekte…

Görülen(bilinen) geçmiş zaman: ” dı (di, du, dü,/tı, ti, tu, tü) ekleriyle oluşturulur. 

geldi, baktınız, çalıştım, istedik, düşündüm….

Duyulan(öğrenilen) geçmiş zaman: -mış (miş, muş, müş) ekleriyle oluşturulur. 

gelmiş, düşünmüş, istemişşin, görmüşüz..

Dilek(Tasarı) Kipleri: İstenen veya tasarlanan bir hareketi anlatan kiplerdir. Bu kiplerde açıkça bir zaman ifadesi bulunmaz. 

Gereklilik kipi: – meli (-malı) ekiyle oluşturulur.

Gitmeli, çalışmalıyım, okumalısınız..

İstek Kipi:” – e (-a) ekiyle oluşturulur. Gideyim, bakalım düşünesiniz, isteyeyim..

Şart(koşul) kipi: – se(-sa) ekiyle oluşturulur. Çalışsa, gitsem, kalsanız…

Emir kipi: Eki yoktur. Emir kipinde fiil köküne şahıs eki getirilir. Emir, sözcüğün  çekiminden anlaşılır.

Gel, çalışın, bakın, yapsınlar…

**Ek olarak bir de kişi (şahıs) eklerinden bahsetmek istiyorum.

Kişi (Şahıs) Ekleri: 

Fiil kiplerine veya ek fiillere eklenerek işin veya oluşun kim tarafından gerçekleştirildiğini gösteren eklerdir.

1. Tekil kişi(-me, im) baktım, geleceğim…

2. Tekil kişi (-n, – sin) baktın,geleceksin…

3. Tekil kişi ( ek yok) baktı, gelecek…

1. Çoğul kişi (-iz, – k) baktık, geleceğiz…

2. Çoğul kişi ( -nız, – sınız) baktınız, geleceksiniz…

3. Çoğul kişi (-lar, – ler) baktılar, gelecekler…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir