Kalıplaşmış Söz Öbekleri

Birden çok sözcükten oluşan ve anlamca bir durumu kavramı nesneyi yansıtan bilindik sözcük gruplarıdır.

İkilemeler

Anlatıma güç kazandırmak amacıyla çeşitli özelliklerdeki iki sözcüğün yan yana getirilmesiyle oluşturulan söz öbeklerine ikileme denir. Çeşitli şekillerde yapılabilir.

eş yada yakın anlamlı sözcüklerle: Doğru dürüst, yalan yanlış, kırık dökük,

karşıt anlamlı sözcükler: az çok, aşağı yukarı, Er geç, irili ufaklı,

biri anlamlı biri anlamsız sözcükler: ufak tefek, yırtık pırtık, eğri büğrü, kaba saba

ikiside anlamsız sözcüklerle: abuk sabuk, eciş bücüş, ıvır zıvır, abur cubur,

aynı sözcüğün tekrar edilmesiyle oluşan: yavaş yavaş, ince ince, koşa koşa, sık sık yansıma sözcüklerle: şırıl şırıl, çatır çatır fokur fokur gürül gürül

fiillerle kurulabilir: güle oynaya, düşe kalka, ağlaya sızlaya

Pekiştirmeler

Anlatımı güçlendirmek amacıyla kullanılan ek sözcük ya da öbeklerdir.

Sımsıcak

Masmavi sözcüğün ilk hecesinin yenilenmesi)

Sıcacık (-ca – cık gibi eklerle yapılan)

Pek sıcak (pekiştirme anlamlı sözcük)

Cehennem gibi sıcak (benzetme yapılarak)

Böyle değişik şekillerde yapılabilir.

Deyimler

Bir kavramı bir durumu daha güçlü ve etkili şekilde herkesin anlayabileceği kalıplarla özetlemek amacıyla kurulmuş söz öbeklerine deyim denir.

Eteğine taş dökmek

Gözden geçirmek

Beyni sulanmak

vay canına

Kabak başına patlamak

… gibi

Atasözleri

Atasözleri geçmişte yaşamış olan insanların yüzyıllar boyunca edindiği deneyimlerden be bunlara dayalı düşüncelerden doğmuş yargılardir. Atasözleri bir ulusun ortak düşünce kanı ve tutumunu belirtir genelgeçer yargılar Iğdır Yani bir atasözü ile belgelendirilen tutumun doğruluğu herkese kabul edilir

Atasözlerinin ayırıcı özelliği yol göstermesi ve öğüt vermesidir. Bu yönüyle  deyimlerden ayrılır. Bununla birlikte çeşitli ifade özellikleri de vardır.

Sosyal olayların nasıl ola geldiklerini bildiren atasözleri: Komşunun tavuğu komşuya kaz görünür.

Doğa olaylarına nasıl ola geldiklerini belirten atasözleri: mart kapıdan baktırır kazma kürek yaktırır.

denemelere ya da mantığa dayanarak doğrudan doğruya ahlak dersi  ve öğüt veren atasözleri: bugünün işini yarına bırakma

birtakım gerçekler felsefeler bilgece düşünceler bildirerek dolaylı olarak yol gösteren atasözleri: taşıma suyu ile değirmen dönmez

töre ve gelenekleri bildiren atasözleri: kızını dövmeyen dizini döver

kimi inanışları bildiren atasözleri: Akacak kan damarda durmaz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir